Zo sluiten gemeenten overeenkomsten met zorgaanbieders voor de uitvoering van de wettelijke taken van gemeenten op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning of de Jeugdwet. En in het kader van planvorming en bestemmingsplannen sluiten gemeenten vaak overeenkomsten met grondeigenaren. Verder maken veel gemeenten gebruik van private rechtspersonen, zoals stichtingen, (coöperatieve) verenigingen. Overheden kunnen ook aandeelhouder zijn in naamloze of besloten vennootschappen. En wat als overheden fouten maken en zij aansprakelijk zijn?
Kan dat allemaal en hoe werkt dat? Zijn er bijzondere aandachtspunten?
In onze blogserie praten mijn collega Saskia de Boer en ik u bij over deze en aanverwante onderwerpen van overheidsprivaatrecht. Ik ga met name dieper in op de specifieke aspecten van privaatrechtelijk handelen van overheden. Denk daarbij aan wat mag en kan, of juist niet. En als het mag en kan, hoe dan?
Neem de situatie van contracteren door de overheid. Voor burgers is de contractsvrijheid een fundamenteel recht. Een burger kan geheel zelf bepalen om contract aan te gaan, of juist niet. Heeft de overheid diezelfde vrijheid? Of is de overheid gebonden aan andere regels dan burgers als het aankomt op contracteren? Als een burger een overeenkomst aangaat, is deze burger gebonden aan de afspraken die in de overeenkomst staan. Maar wanneer is een overheid gebonden aan deze afspraken? De ambtenaar met wie de burger spreekt, zal niet zelf gebonden willen zijn aan deze afspraken. Deze ambtenaar maakt de afspraken immers namens de overheid. Wie is bevoegd? Is een (bindende) toezegging genoeg of is een besluit nodig van bijvoorbeeld het college van burgermeester en wethouders? En kan een overheid over alle onderwerpen afspraken maken in een overeenkomst, ook als er sprake is van publiekrechtelijke bevoegdheden?
Overheden hebben vaak belangen in private rechtspersonen, zoals vennootschappen of stichtingen of coöperaties. Dat is geen vanzelfsprekendheid want die private rechtspersonen zijn nu juist in het leven geroepen voor burgers. Maar als overheden de juiste spelregels in acht nemen, dan kunnen ook overheden gebruik maken van private rechtspersonen. Waar moeten die overheden dan op letten? Welke activiteiten mag een overheid privaat organiseren en waarom zou die overheid dat willen? En hoe moet het met de governance: welke positie en bevoegdheden komen toe aan bestuur en toezicht? Moet een overheidsbestuurder ook de bestuurder worden van de private rechtspersoon? Of is het juist beter dat aan een ander over te laten? En wat mag een bestuurder van een private rechtspersoon namens de overheid? Kan dat in reglement worden geregeld? En werkt dat reglement intern of ook extern?
Dit zijn heel veel vragen. In een volgende blog krijgt u antwoorden.
Kunt u niet wachten?
Neem dan alvast contact op met één van ons.
Bernadette Raaijmaakers
E bernadette@hbradvocaten.nl
T 06 57 12 88 81
Saskia de Boer
E saskia@hbradvocaten.nl
T 06 55 33 52 80